Dermatoskopia

Na czym polega badanie dermatoskopowe?

Badanie dermatoskopowe, nazywane również dermatoskopią lub dermoskopią, jest nieinwazyjnym i bezbolesnym badaniem umożliwiającym ocenę zmian skórnych w powiększeniu.

Wykonuje się je przy użyciu dermatoskopu, czyli specjalnego urządzenia wyposażonego w źródło światła oraz soczewkę powiększającą obraz około 10-krotnie. Dzięki odpowiedniemu oświetleniu i powiększeniu lekarz może zobaczyć struktury niewidoczne gołym okiem. Następnie ocenia je według uznanych kryteriów dermatoskopowych i określa, czy zmiana ma cechy łagodne, czy wymaga obserwacji albo usunięcia i badania histopatologicznego.

Dermatoskopia zwiększa dokładność oceny zmian skórnych, jednak nie zastępuje badania histopatologicznego, które jest podstawą ostatecznego rozpoznania nowotworu skóry.

Uwaga! Największą wartość profilaktyczną ma badanie obejmujące całą powierzchnię skóry i wszystkie znamiona, a nie wyłącznie pojedynczą zmianę wskazaną przez pacjenta.

U każdego człowieka znamiona mogą tworzyć charakterystyczny, indywidualny wzorzec – wykazywać podobieństwo pod względem koloru, kształtu i obrazu dermatoskopowego. Całościowa ocena skóry pozwala lekarzowi porównać poszczególne znamiona oraz zauważyć zmianę, która wyróżnia się na tle pozostałych. Jest to szczególnie istotne, ponieważ podejrzana zmiana może nie powodować żadnych dolegliwości i znajdować się w miejscu trudno dostępnym lub niewidocznym dla pacjenta.

Jak często należy wykonywać badanie dermatoskopowe?

W ramach profilaktyki nowotworów skóry, w tym czerniaka, warto wykonywać badanie skóry i znamion przynajmniej raz w roku.

U osób należących do grup podwyższonego ryzyka kontrole mogą być zalecane częściej, najczęściej co 3–6 miesięcy. Dotyczy to między innymi pacjentów:

po przebytym czerniaku lub innym nowotworze skóry;
z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku czerniaka;
z licznymi znamionami barwnikowymi;
z licznymi znamionami atypowymi;
z jasną karnacją i skłonnością do oparzeń słonecznych;
po intensywnej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe, zwłaszcza po przebytych oparzeniach słonecznych;
leczonych immunosupresyjnie lub z upośledzoną odpornością.

W przypadku zmiany wymagającej obserwacji lekarz może wyznaczyć kontrolę po kilku tygodniach lub miesiącach. Częstotliwość badań zawsze ustalana jest indywidualnie.

Jeżeli znamię szybko się powiększa, zmienia kształt lub kolor, krwawi, tworzy niegojącą się ranę albo w inny sposób niepokoi pacjenta, nie należy czekać do planowej kontroli.

Jak przebiega wizyta z badaniem dermatoskopowym?

1. Wywiad lekarski

Na początku lekarz zbiera informacje dotyczące:

przebytych chorób, w tym wcześniejszych nowotworów skóry;
występowania czerniaka lub innych nowotworów skóry w rodzinie;
wcześniejszych badań dermatoskopowych;
znamion objętych dotychczas obserwacją;
usuwanych wcześniej zmian i wyników ich badań histopatologicznych;
nowych lub zmieniających się zmian;
znamion, które szczególnie niepokoją pacjenta;
przyjmowanych leków i stosowanego leczenia.

2. Przygotowanie pacjenta do oceny całej skóry

Do pełnego badania skóry najczęściej konieczne jest rozebranie się do bielizny. Lekarz systematycznie ocenia wszystkie okolice ciała – od owłosionej skóry głowy po podeszwy stóp.

Jest to ważne, ponieważ nowotwory skóry mogą rozwijać się również w miejscach, które nie są regularnie eksponowane na promieniowanie słoneczne, między innymi na stopach, pod paznokciami, na owłosionej skórze głowy oraz w okolicach intymnych.

Z uwagi na komfort pacjenta badanie standardowo odbywa się w bieliźnie. Zmiany zlokalizowane w okolicach intymnych oceniane są po poinformowaniu lekarza o ich obecności i za zgodą pacjenta.

3. Ocena skóry gołym okiem

Lekarz ogląda całą skórę, zwracając uwagę na liczbę, wygląd i rozmieszczenie znamion oraz innych zmian skórnych. Ocenia również, czy któraś ze zmian wyróżnia się na tle pozostałych.

4. Ocena dermatoskopowa

Dermatoskop jest przykładany do powierzchni skóry lub utrzymywany tuż nad nią, zależnie od rodzaju urządzenia i zastosowanej techniki. Lekarz ocenia dermatoskopowo znamiona oraz inne zmiany wymagające dokładniejszej analizy.

W przypadku dermatoskopii cyfrowej wybrane obrazy mogą zostać zapisane, aby umożliwić ich porównanie podczas kolejnej wizyty.

5. Omówienie dalszego postępowania

Po zakończeniu badania lekarz omawia jego wynik i przedstawia dalsze zalecenia. Może zalecić:

kolejne profilaktyczne badanie za rok;
wcześniejszą kontrolę wybranej zmiany;
wykonanie dokumentacji cyfrowej;
usunięcie zmiany i przeprowadzenie badania histopatologicznego;
konsultację w innym ośrodku lub wykonanie dodatkowych badań.

Czas badania zależy między innymi od liczby znamion, zakresu oceny.
Pełna wizyta trwa zazwyczaj około 15–30 minut.

Jak przygotować się do badania dermatoskopowego?

1. Obejrzyj wcześniej swoją skórę

Przed wizytą warto samodzielnie obejrzeć skórę i zwrócić uwagę na zmiany, które:

pojawiły się niedawno;
powiększają się lub zmieniają wygląd;
różnią się od pozostałych znamion;
swędzą, bolą, krwawią lub tworzą niegojącą się ranę.

Warto obejrzeć również okolice trudniej dostępne, takie jak owłosiona skóra głowy, przestrzenie międzypalcowe, podeszwy stóp oraz okolice intymne. Zmiany budzące niepokój można wcześniej sfotografować lub zapisać ich lokalizację, aby poinformować o nich lekarza.

2. Nie nakładaj makijażu

W dniu badania najlepiej zrezygnować z makijażu, szczególnie jeżeli na twarzy znajdują się znamiona lub inne zmiany wymagające oceny. Kryjące kosmetyki mogą utrudniać dokładne obejrzenie skóry.

3. Usuń lakier z paznokci

Jeżeli badanie ma obejmować również paznokcie, zaleca się wcześniejsze usunięcie zwykłego lakieru, lakieru hybrydowego, żelu lub innych powłok zasłaniających płytkę paznokciową. Zmiany barwnikowe i nowotworowe mogą występować także pod paznokciami.

4. Nie nakładaj balsamów ani olejków w dniu badania

W dniu wizyty nie należy stosować na skórę balsamów, olejków ani tłustych kremów, ponieważ mogą pozostawiać na jej powierzchni warstwę utrudniającą badanie.

Regularne stosowanie emolientów i preparatów nawilżających w tygodniach poprzedzających wizytę nie przeszkadza w dermatoskopii. Dobrze nawilżona skóra, bez nasilonego przesuszenia i łuszczenia, może wręcz ułatwiać uzyskanie wyraźnego obrazu.

5. Unikaj intensywnego opalania

Przed planowym badaniem najlepiej unikać intensywnego opalania na słońcu oraz korzystania z solarium. Świeża opalenizna, rumień i złuszczanie skóry mogą przejściowo zmieniać wygląd znamion oraz utrudniać porównanie ich z wcześniejszą dokumentacją.

Po intensywnej ekspozycji na słońce najlepiej zaplanować badanie po około 4–6 tygodniach. Jeżeli doszło do oparzenia słonecznego, warto odczekać przynajmniej do całkowitego ustąpienia rumienia, podrażnienia i złuszczania skóry.

Nie należy jednak odkładać konsultacji, jeżeli zmiana jest nowa, szybko się zmienia, krwawi, tworzy niegojącą się ranę albo budzi inny niepokój.

6. Zrezygnuj z samoopalacza

Samoopalacza najlepiej nie stosować przez 2–4 tygodnie przed badaniem, a przed wideodermoskopią i wykonywaniem dokumentacji porównawczej optymalnie przez około 4 tygodnie.

Sztuczny pigment może zmieniać kolor powierzchni skóry, podkreślać niektóre struktury oraz utrudniać ocenę znamion. W dniu badania samoopalacz powinien być już całkowicie niewidoczny. Nie należy wykonywać intensywnego peelingu bezpośrednio przed wizytą, ponieważ może on spowodować podrażnienie i zaczerwienienie skóry.

7. Nie stosuj kosmetyków do stylizacji włosów

Jeżeli badanie ma obejmować owłosioną skórę głowy, w dniu wizyty najlepiej nie stosować suchego szamponu, lakieru, pudrów ani innych produktów pozostawiających osad na włosach i skórze.

8. Zdejmij biżuterię i zegarek

Przed wejściem do gabinetu warto zdjąć zegarek, bransoletki, naszyjniki oraz inną biżuterię, ponieważ mogą zasłaniać fragmenty skóry.

9. Nie drażnij zmian przed wizytą

Przed badaniem nie należy samodzielnie usuwać, zdrapywać ani intensywnie złuszczać ocenianych zmian. Nie powinno się również stosować na nie preparatów na brodawki, kwasów ani barwiących środków odkażających, ponieważ mogą zmienić ich wygląd i utrudnić właściwą ocenę.

10. Przygotuj potrzebne informacje i dokumenty

Na wizytę warto zabrać:

wyniki wcześniejszych badań dermatoskopowych;
dokumentację fotograficzną lub cyfrową znamion;
wyniki badań histopatologicznych wcześniej usuwanych zmian;
listę przyjmowanych leków;
informacje o przebytych chorobach i uczuleniach;
informacje o przypadkach czerniaka lub innych nowotworów skóry w rodzinie.

11. Przygotuj telefon z aparatem fotograficznym

Warto mieć przy sobie telefon z aparatem fotograficznym. Po zakończeniu badania wykonujemy zdjęcia zmian zakwalifikowanych do usunięcia lub dalszej obserwacji. Ułatwi to ich późniejsze odnalezienie i pozwoli uniknąć pomyłki, szczególnie w przypadku licznych znamion. Wykonujemy dwa zdjęcia: jedno przedstawiające szerszą okolicę ciała i umożliwiające ustalenie lokalizacji zmiany oraz drugie – zbliżenie samej zmiany. Fotografie wykonane telefonem mają charakter pomocniczy i nie zastępują profesjonalnej dokumentacji dermatoskopowej.

Odpowiednie przygotowanie pozwala dokładnie ocenić skórę i ułatwia porównanie obecnego obrazu zmian z wynikami wcześniejszych badań.

Pamiętaj !!!

Jeżeli zmiana szybko rośnie, zmienia kolor lub kształt, krwawi, boli albo tworzy niegojącą się ranę, należy zgłosić się do lekarza wcześniej, niezależnie od terminu planowego badania.

Cennik

Konsultacje, dermatoskopia, biopsja skóry

- Konsultacja dermatologiczna – 240 zł
- Dermatoskopia całego ciała (dermatoskop ręczny) – 300 zł
- Konsultacja dermatologiczna z biopsją skóry (pobranie wycinka w znieczuleniu miejscowym) + badanie histopatologiczne – 350 zł. Kolejne wycinki + badanie histopatologiczne – od 50zł
- Dodatkowe badania / barwienia immunohistochemiczne dla dokładnej oceny nowotworu— wg. cennika laboratorium (po wyrażeniu zgody przez pacjenta)
- Biopsje skóry owłosionej głowy oraz zmian na twarzy — wycena indywidualna.

Laser CO2

Kwalifikacja do zabiegu (do 5 wybranych przez pacjenta zmian) – 240 zł
Zalecane pełne badanie dermatoskopowe całego ciała – 300 zł

Zabieg co do zasady wykonywany jest podczas kolejnej wizyty i rozliczany zgodnie z cennikiem zabiegowym, bez dodatkowej opłaty za wizytę.

Cennik zabiegów laserem CO2

1 zmiana – 300 zł
1 zmiana w specjalnej lokalizacji (twarz, szyja, dekolt) – 350zł
Każda kolejna zmiana – od 80 zł
10 i więcej zmian / liczne zmiany — wycena indywidualna
Znieczulenie miejscowe — w cenie zabiegu

Krioterapia

Kwalifikacja do zabiegu (do 5 wybranych przez pacjenta zmian) – 240 zł
Zalecane pełne badanie dermatoskopowe całego ciała – 300 zł

W wybranych przypadkach po konsultacji lekarskiej, możliwe wykonanie zabiegu podczas wizyty kwalifikacyjnej, zależnie od możliwości organizacyjnych i wskazań medycznych.

Cennik zabiegów krioterapii

- 1 zmiana – 100 zł
- Każda kolejna zmiana – od 50 zł
- 10 i więcej zmian / liczne zmiany — wycena indywidualna

Mechaniczne opracowanie / redukcja warstwy rogowej zmiany przed krioterapią – 50 zł
Kolejne sesje krioterapii dotyczące tych samych zmian: rozliczane wyłącznie według cennika zabiegowego, bez dodatkowej opłaty za kwalifikację.

Informacje

O kwalifikacji do zabiegu decyduje lekarz po zbadaniu zmian.
Ostateczna cena zależy od liczby, lokalizacji i charakteru zmian.
W przypadku licznych zmian cena zabiegu ustalana jest indywidualnie przed jego wykonaniem.
Ustalona cena oraz zakres planowanego zabiegu będą wpisane do formularza świadomej zgody na zabieg.

Zmiany barwnikowe lub budzące wątpliwości diagnostyczne mogą wymagać wycięcia chirurgicznego i badania histopatologicznego.