CENTRUM MEDYCZNE

Ginekolog Radom

USG

 

Kalendarz badań USG w ciąży

Jeszcze 60 lat temu niewyobrażalne było zobaczenie dziecka przed porodem. Dziś dzięki nowoczesnym aparatom USG już od 4 tygodnia ciąży, licząc od ostatniej miesiączki, czyli w 2 tygodnie po zapłodnieniu, w jamie macicy lekarz może uwidocznić pęcherzyk ciążowy. Jest to bardzo dobry moment, żeby zobaczyć i potwierdzić ciążę.

Obecnie USG w ciąży, to standardowe badanie umożliwiające nadzór nad rozwojem płodu. Dzięki niemu możemy rozpoznawać nieprawidłowości płodu oraz stawiać diagnozy u dzieci jeszcze nienarodzonych.

 

Czy będąc w ciąży kobieta powinna się do badania USG w szczególny sposób przygotować?

Nie, USG w ciąży nie wymaga żadnych przygotowań. Badanie jest bezbolesne, trwa około 20 minut. Można je wykonywać o dowolnej porze.

 

Jak często i po co robi się USG w ciąży?

Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologii w niezagrożonej, prawidłowo rozwijającej się ciąży wystarczy jedno badanie USG w każdym trymestrze ciąży:

  • pierwsze między 11., a 14. tygodniem ciąży,
  • drugie między 18., a 22.
  • trzecie po 30. tygodniu ciąży.

Pozostałe badania USG zależą od decyzji rodziców i lekarza prowadzącego ciążę. Badanie nie wiąże się z żadnym ryzykiem powikłań, jest bezpieczne dla matki i dziecka. Dostarcza bardzo pomocnych informacji dotyczących rozwoju dziecka, wieku ciąży i ryzyku powikłań ciąży. Przeprowadza się go częściej, gdy ciąża jest bliźniacza lub kiedy podejrzewane są powikłania ciąży.

 

Co ocenia USG w I trymestrze ciąży?

W I trymestrze najczęściej wykonywane są dwa badania USG:

  • Pierwsze badanie w I trymestrze ciąży To badanie wykonywane jest najczęściej sondą dopochwową do 10 tygodnia ciąży. Umożliwia rozpoznanie wczesnej ciąży i potwierdza jej prawidłową lokalizację, co jednocześnie wyklucza ciążę pozamaciczną. W przypadku ciąży mnogiej ważne jest określenie liczby zarodków już na tym wczesnym etapie. W tym czasie wielkość pęcherzyka odpowiada wiekowi ciąży. Dla zobrazowania: wynik GS 18 mm - 6w 2d czytamy tak, że pęcherzyk ciążowy ma 18 mm, co odpowiada 6 tygodniom i 2 dniom czasu trwania ciąży (w –week; d - day). W kolejnych dniach trwania ciąży pojawia się CRL (crown rump lenght) długość ciemieniowo – siedzeniowa, czyli długość zarodka. Pomiar CRL wykonywany w I trymestrze jest najdokładniejszą metodą oceny wieku ciążowego i wyznaczenia terminu porodu. Jest to bardzo istotne szczególnie dla Pań, które mają zaburzony cykl miesiączkowy. Wyznaczony w ten sposób termin porodu w kolejnym miesiącach ciąży nie powinien być już zmieniany. Po pojawieniu się w pęcherzyku ciążowym zarodka przychodzi moment, w którym uwidacznia się czynność serca płodu podawana w ilości uderzeń na minutę – FHR (fetal hart rate).
  • Drugie badanie USG w I trymestrze ciąży tzw. USG genetyczne I trymestru. To badanie wykonywane jest między 11+0 i 13+6 tygodniem ciąży, zwykle sondą przyłożoną do brzucha mamy. Jest ono bardzo skutecznym badaniem przesiewowym wykrywającym ok. 90% wad płodu. W badaniu USG genetycznym oceniany jest wspomniany już CRL i FHR, a także wymiar dwuciemieniowy główki (BPD) opisujący wielkość główki płodu, grubość fałdu karkowego (NT), obecność kości nosowej (NB), a dodatkowo przepływ krwi w przewodzie żylnym (DV), sposób przepływu kwi przez zastawkę trójdzielną serca (TR). Wymienione parametry biorą udział w ocenie ryzyka wystąpienia u płodu najczęstszych chorób będących skutkiem wad genetycznych (zespoły Downa, Edwardsa i Pataua). Lekarz wykonujący badanie ocenia także anatomię płodu sprawdzając obecność prawidłowych kości pokrywy czaszki, żołądka, pęcherza moczowego, obu kończyn górnych i dolnych, sprawdza także ciągłość ściany jamy brzusznej.

Ryzyko urodzenia dziecka z wadą genetyczną rośnie wraz z wiekiem matki. Mimo to większość dzieci z zaburzeniami chromosomowymi rodzą kobiety przed 35 rokiem życia. Dlatego w krajach europejskich badanie prenatalne w I trymestrze jest standardem u każdej ciężarnej. W Polsce wg Rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologii wszystkie kobiety ciężarne powinny mieć zaproponowane przesiewowe badanie prenatalne w kierunku najczęstszych wad rozwojowych i aberracji chromosomowych. Wynik badania USG w I trymestrze ciąży razem z wynikiem badania biochemicznego (czyli tzw. testem podwójnym, oceniającym poziomu hormonu beta-HCG i białka PAPP-A w krwi żylnej matki) oraz informacjami uzyskanymi z wywiadu lekarskiego wchodzi w skład testu zintegrowanego. Na podstawie wprowadzonych do programu komputerowego informacji, certyfikowany lekarz podaje ryzyko urodzenia dziecka z aberracją chromosomową. Wynik przedstawiany jest formie liczbowej. Dla przykładu informacja: ryzyko zespołu Downa 1: 3000, oznacza że jedna na trzy tysiące kobiet z takimi samymi wynikami urodzi dziecko z zespołem Downa, czyli ryzyko tej choroby dla danego płodu jest niskie. W opinii polskich ekspertów osoby zajmujące się diagnostyką prenatalną powinny posiadać odpowiednie certyfikaty Polskiego Towarzystwa Ginekologii oraz zalecany przez to przez to towarzystwo certyfikat nadawany przez brytyjską fundację the Fetal Medicine Foundation (FMF). Lekarze posiadający certyfikat FMF przechodzą coroczny audyt oceniający jakość wykonywanych przez nich badań USG. Do wykonania diagnostyki prenatalnej potrzebna jest także świadoma wola i chęć pacjentki.

 

W którym tygodniu ciąży kolejne USG?

W II trymestrze między 18., a 22. tygodniem ciąży powinno być wykonane tzw. USG połówkowe. Jego celem jest szczegółowa ocena anatomii płodu pod kątem występowania wad wrodzonych oraz określenie przybliżonej masy płodu, wieku ciążowego i płci płodu. Polskie Towarzystwo Ginekologii zaleca ocenę: głowy, czaszki, mózgu, twarzy (diagnostyka rozszczepu górnej wargi), szyi, budowy klatki piersiowej i serca (diagnostyka wad serca), jamy brzusznej: żołądka, jelit, nerek, pęcherza moczowego, kręgosłupa, kości długich kończyn górnych i dolnych. Poza budową płodu ocenia się: położenie łożyska, ilość płynu owodniowego oraz długość szyjki macicy.

 

Jakich informacji dostarcza USG połówkowe?

Badanie połówkowe odpowiada nam na pytania czy dziecko czuje się dobrze, czy rośnie, czy ma zachowane proporcje ciała, czy ma prawidłowo rozwinięte narządy wewnętrzne, czy ilość wód płodowych jest prawidłowa, czy to dziewczynka czy chłopiec, ile waży i jak jest ułożone. Dodatkowo mówi nam czy szyjka macicy jest prawidłowa, czy nie zagraża przyszłej mamie poród przedwczesny oraz czy istnieje ryzyko wcześniactwa.

 

Jak interpretować wynik?

Dla każdego tygodnia ciąży istnieją odpowiednie normy. Nie warto porównywać badań z inną mamą w tym samym okresie ciąży. Każdy płód ma zaprogramowaną swoją wagę urodzeniową wynikającą z genów swoich rodziców. Nie denerwuj się więc, że w poprzedniej ciąży o tej porze nóżka była dłuższa albo wyniki pacjentki obok ciebie są inne. Płody i noworodki naturalnie różnią się między sobą wzrostem i wymiarami tak, jak ludzie dorośli. Jeśli lekarz stwierdzi nieprawidłowości na pewno Ci o tym powie. Zdecyduje też, jeśli zaistnieje taka potrzeba, o poszerzeniu badania o echo serca płodu i/lub badanie dopplerowskie naczyń płodu, czy też wcześniejszym, kolejnym badaniu USG. Lekarz skieruje Cię, jeśli to konieczne do ośrodka referencyjnego celem wykonania badań inwazyjnych

 

Kiedy ostatnie USG?

W III trymestrze ciąży badanie USG zalecane jest między 28., a 32. tygodniem ciąży. Celem tego badania USG jest głównie ocena rozwoju płodu, ocena krzywej przyrostu masy ciała wyznaczonej w badaniu połówkowym. Weryfikacji podlega położenie płodu, które może być wtedy główkowe (najczęściej), miednicowe lub poprzeczne (rzadko). Podczas tego badania ocenia się ponownie to, co w badaniu między 18., a 22. tygodniem ciąży, czyli budowę anatomiczną płodu, ilość wód płodowych lokalizację łożyska. Wyklucza się w tym badaniu wiele patologii ciąży. Warunki tego badania są już trudniejsze ze względu na wielkość płodu, jego położenie, ruchy oraz uwapnienie kości.

 

USG 2D, 3D albo 4D czym się różnią?

Podstawowa technika wykorzystywana w badaniach, to głównie obraz 2D w skali szarości. Umożliwia ona doświadczonemu lekarzowi dokładne obejrzenie narządów wewnętrznych płodu. Dzięki technice 3D uzyskujemy przestrzenny obraz umożliwiający np. ocenę budowy kręgosłupa, czy ocenę powierzchni ciała płodu. Ultrasonografia 3D pozwala rodzicom lepiej zrozumieć wykrytą patologię płodu i ułatwia rozmowę lekarza z rodzicami na temat ewentualnie wykrytej wady (np. rozszczep wargi, brak kończyn). Technika 4D umożliwia zobaczenie nie tylko twarzy dziecka, ale także jego ruchów w czasie rzeczywistym. Pozwala zauważyć grymasy twarzy, uśmiech, odruch ssania oraz dynamiczne ruchy płodu, które do tej pory mama mogła tylko czuć, a teraz może to zobaczyć. Buduje to silną relację nie tylko między matką a dzieckiem, ale także ojcem dziecka. Po badaniu otrzymasz szczegółowy opis oraz zdjęcia lub płytę CD z nagraniem. Badania USG w każdym trymestrze ciąży dają rodzicom bezcenny spokój. Wyniki badań w zdecydowanej części wychodzą prawidłowo. Wynika to z faktu, że większość dzieci rodzi się zdrowych. Diagnostyka USG płodu charakteryzuje się wysokim bezpieczeństwem, a mimo to nadal zbyt mało kobiet ma wykonywane badania we właściwym czasie. Jeśli Ty i Twój partner chcecie mieć pewność, że zrobiliście dla zdrowia dziecka wszystko co można, oprócz przyjmowania suplementów diety, koniecznie pamiętajcie o badaniach USG w czasie ciąży.